با آغاز جنگ تحمیلی سوم، در کنار همه غمی که در دل مردم به‌خاطر شهادت رهبر و مقتدای عظیم‌الشأن انقلاب بود، حماسه همدلی مردم، فقط به خیابان‌ها محدود نبود و بعضی‌ها به دنبال کمک به افراد آسیب‌دیده از جنگ بودند، برخی‌ها با پرداخت پول، بعضی‌ها با دعوت آن‌ها به منزلشان و برخی نیز به دنبال مسیری برای امدادگر شدن و پوشیدن لباس هلال‌احمر به منظور نجات مردم از زیر آوار بودند.
در این میان افرادی که بدون پیش‌زمینه‌ای درباره امدادگری، به دنبال کمک‌رسانی از طریق نجات مردم از زیر آوار و رساندن کمک‌های درمانی بودند، به هدف خود نرسیدند. بسیاری از مردم دغدغه‌مند می‌خواهند هنگام بحران فعالیت مفید انجام دهند؛ اما ممکن است با حضور بدون آمادگی قبلی، بیشتر سبب ایجاد دردسر شوند. برای گفت‌وگو در این زمینه و بررسی آموزش‌هایی که از اسفند سال گذشته به منظور آماده‌سازی جامعه توسط هلال‌احمر رقم خورده، به سراغ غلامرضا صیادی، معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی رفتیم تا هم از آموزش‌های انجام شده و هم از مسیرهای آموزشی که همچنان جریان دارد، بشنویم.

آموزش‌های اولیه امدادی در بیش از ۴۲۴ مسجد

معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی در این باره به خبرنگار طوس می‌گوید: با توجه به جنگ تحمیلی سوم، جمعیت هلال‌احمر بر اساس وظیفه ذاتی خود در خصوص آماده‌سازی و تاب‌آوری جامعه در حوزه آموزش و پژوهش، برنامه‌های متنوعی را هنگام جنگ و پساجنگ برنامه‌ریزی کرد که نقطه قوت و موفقیت ما بود.
او می‌افزاید: مردم براساس فرمایش رهبر شهید که فرمودند «اگر اتفاقی برای کشور بیفتد، مردم مبعوث می‌شوند»، در مساجد و میادین حضور پیدا کردند. ما هم برنامه‌ریزی کامل و جامعی در خراسان رضوی انجام دادیم که مربیان آموزشی جمعیت هلال‌احمر، آموزش‌های عمومی و همگانی را در مساجد و میادین به‌صورت آموزش‌های ایستگاهی برگزار کنند.
صیادی درباره تعداد دوره‌های آموزشی برگزار شده از ابتدای جنگ تحمیلی سوم اظهار می‌کند: براساس گزارش‌ها تا ۱۶ اردیبهشت مربیان ما در بیش از ۴۲۴ مسجد حاضر شدند و به ۴۹هزار و ۳۲۰ نفر آموزش‌های ایستگاهی و ایمنی در شرایط جنگی و حملات هوایی را ارائه دادند. همچنین افراد می‌توانند به سایت خادم به نشانی khadem.ir وارد شوند و آموزش‌های لازم مجازی را در آنجا بگذرانند و همان‌جا برایشان گواهی‌نامه صادر می‌شود. بیش از ۳۶۰ مربی ما در این دوران به‌صورت مستقیم درگیر ارائه این آموزش‌ها به مردم بودند.
معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی ادامه می‌دهد: افزون بر این آموزش‌ها با توجه به نیازی که در اداره‌ها و نهادها احساس می‌شد، دوره‌های امداد و کمک‌های اولیه و ایمنی در شرایط جنگی و حملات هوایی ویژه کارکنان اداره‌ها و نهادها در بسیاری از اداره‌ها برنامه‌ریزی و برگزار شد. همچنین برای آموزش به دانش‌آموزان و معلمان کلاس‌های مجازی، آموزش‌های عمومی و همگانی برای دانشجو معلمان دانشگاه‌های هاشمی‌نژاد و شهید بهشتی را برگزار کردیم؛ به‌ویژه جلساتی به صورت بین سازمانی برپا شد تا این آموزش‌ها از طریق معلمان به دانش‌آموزان انتقال داده شود.
او خاطرنشان می‌کند: در خصوص آموزش‌های تخصصی اعزام تیم‌هایی که مقرر است در زمان جنگ در شهرها و مناطق درگیر حضور پیدا کنند، دوره‌های بازآموزی برای امدادگران و نجاتگرانی که پیش‌تر آموزش‌های لازم را به‌خوبی گذرانده بودند، برگزار شد.

آموزش به ۴هزار نفر در دوره‌های «جان‌فدا»

صیادی با بیان اینکه در کنار این موضوع، با توجه به پیش‌بینی برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب در خراسان رضوی، در این راستا دوره‌هایی با عنوان «جان‌فدا» (دوره‌های آموزش جان‌فدا) در جمعیت هلال‌احمر برنامه‌ریزی و اجرا شد، می‌افزاید: این دوره‌ها برای بیش از ۴هزار نفر از امدادگرانی که قرار است در این مراسم بسیار بزرگ و باشکوه به ارائه خدمات امدادرسانی بپردازند، طراحی شد. این آموزش‌ها به‌صورت ویژه بر امدادرسانی در تجمعات انبوه، برنامه‌ها و مناسبت‌های خاص تمرکز داشته‌اند.
معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی درباره آموزش‌های جاری در هلال‌احمر نیز می‌گوید: در حال حاضر افراد برای فراگیری آموزش‌ها می‌توانند به شعب شهرستان‌ها و شعب مشهد که در پنج منطقه به‌اضافه یک شعبه در خیابان نخریسی است، مراجعه کنند. افزون بر این، در مساجد محل تجمع یا میادین اصلی شهر که تجمعات شبانه برگزار می‌شود، مربیان جمعیت هلال‌احمر حضور دارند و ایستگاه‌های آموزشی در آنجا دایر است. اگر افراد نیاز به آموزش‌های تکمیلی و بیشتری داشته باشند، می‌توانند در همان ایستگاه‌های آموزشی میادین ‌نام‌نویسی کنند. در غیر این صورت امکان نام‌نویسی از طریق مراجعه به شعب جمعیت هلال‌احمر در مشهد و شهرستان‌های استان یا از طریق سایت khadem.ir فراهم است.
او در پاسخ به این پرسش که چه کسانی به مناطق جنگی اعزام می‌شوند، بیان می‌کند: تیم‌هایی که در جنگ ۴۰ روزه اغلب اعزام شدند، تیم‌های واکنش سریع جمعیت هلال‌احمر بودند و اعضای این تیم‌ها تمامی آموزش‌های تخصصی را به‌طور کامل فرا گرفته‌اند. بی‌شک ارائه و گذراندن این آموزش‌ها در بازه زمانی کوتاه امکان‌پذیر نیست.
صیادی یادآور می‌شود: در هلال‌احمر، اصل نخست این است که هر فرد را به سطحی از توانمندی برسانیم تا بتواند خودامدادی انجام دهد یا دست‌کم در هر خانواده یک فرد آموزش‌دیده حضور داشته باشد. پیش‌نیاز مهم آموزش‌های پیشرفته‌ای که قرار است امدادگران بگذرانند، همان آموزش‌های همگانی و عمومی است که در سه قالب امداد و کمک‌های اولیه (۲۲ ساعته)، مخاطرات (۱۲ ساعته) و مهارت‌های داوطلبی در شعب جمعیت هلال‌احمر برگزار می‌شود.

آموزش دو تا دو و نیم ساله برای اعزام به مناطق جنگی

معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی در پاسخ به این پرسش که برای عضویت در تیم‌های واکنش سریع چه دوره‌هایی را باید گذراند نیز توضیح می‌دهد: آموزش‌های تخصصی امدادگری، آموزش‌هایی پیوسته و منسجم هستند؛ به این معنا که تمامی دوره‌ها به یکدیگر وابسته‌اند و هر مرحله پیش‌نیاز مرحله بعدی است. به همین دلیل، هیچ فردی نمی‌تواند بدون گذراندن دوره‌های مقدماتی وارد دوره‌های پیشرفته شود. فرد باید دوره امداد و کمک‌های اولیه، مخاطرات، مهارت‌های داوطلبی، مقدماتی نجات، مقدماتی امداد، حمایت‌های روانی، دوره‌های پیمایش، پیش‌بیمارستانی، دوره‌های حوادث جاده‌ای و ترافیکی، آوار و کوهستان را گذرانده باشد.
او ادامه می‌دهد: افرادی که وارد دوره‌های بالاتر و تیم‌های واکنش پیشرفته یا واکنش سریع می‌شوند، کسانی هستند که تمام مراحل مقدماتی را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اند. به‌طور معمول، اگر فرد بخواهد تمامی این آموزش‌ها را تا سطح تیم واکنش سریع بگذراند، فرایند یادگیری و کسب مهارت حدود دو تا دو و نیم سال زمان خواهد برد.
صیادی خاطرنشان می‌کند: در جنگ رمضان تیم‌های واکنش سریع تنها از میان افراد دارای درجه تخصصی انتخاب شدند. سایر امدادگران و نجاتگران ما به‌صورت مستقیم وارد صحنه جنگ نشدند. بنابراین میدان جنگ نیازمند نیروهایی با مهارت و تخصص بسیار بالاست. همان‌طور که شاهد بودید، در جنگ ۱۲ روزه با توجه به زمان کوتاه درگیری‌ها، تعداد شهدای هلال‌احمر بیشتر بود؛ اما در جنگ ۴۰ روزه، به دلیل اینکه نیروها آموزش‌های کامل را دریافت کرده بودند و هر فرد دقیقاً در حوزه تخصصی خود وارد عمل شد، الحمدلله تعداد شهدا در میان نجاتگران و امدادگران بسیار کمتر بود. یکی از دلایل اصلی این موفقیت، همین حضور تخصصی نیروها در جایگاه صحیح خود بود.
معاون آموزش و پژوهش جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی در پایان متذکر می‌شود: توصیه من به مردم عزیز این است که تمام اقشار جامعه ابتدا همین آموزش‌های همگانی و عمومی را فرا بگیرند؛ آموزش‌هایی که هدف اصلی آن افزایش توان فرد برای نجات خود و همراهان در لحظه وقوع حادثه است تا تیم‌های تخصصی به محل برسند. این اتفاق از ملزومات یک جامعه پیشرفته محسوب می‌شود. تأکید ما بر این است که با کمک رسانه‌ها، این فرهنگ در سطح کشور گسترش یابد؛ زیرا چه در بلایا و حوادث طبیعی و چه در حوادث غیرطبیعی آمادگی فرد و خانواده و افزایش تاب‌آوری در مقابل حوادث و سوانح، کمک بزرگی به تیم‌های تخصصی خواهد کرد تا بتوانند در مراحل بعدی به‌صورت مؤثر وارد صحنه حادثه شوند.